รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2517

รัฐธรรมนูญฉบับที่  10  นี้    เริ่มใช้บังคับตั้งแต่วันที่   7  ตุลาคม  2517

มีบทบัญญัติรวมทั้งสิ้น  238  มาตรา

ความเป็นมา ของรัฐธรรมนูญฉบับนี้เกิดหลังจากเหตุการณ์  วันมหาวิปโยค

14  ตุลาคม  2516  หลังจากที่จอมพลถนอม  กิตติขจร  นายกรัฐมนตรีได้ลา ออกจาก ตำแหน่ง
โดยมีนายสัญญา   ธรรมศักดิ์  ได้รับแต่งตั้งให้เป็นนายกรัฐมนตรี นายก รัฐมนตรีได้แต่งตั้ง
คณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ ขึ้นคณะหนึ่ง เพื่อร่างรัฐธรรมนูญ
เสนอต่อคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่  28  ตุลาคม  2516   ประกอบด้วยกรรมการ จำนวน
18  คน  โดยคณะกรรมการชุดนี้ได้นำเอารัฐธรรมนูญ  ฉบับ  2492  มาเป็นแนวใน
การยกร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ใช้เวลาในการยกร่างเพียง  3   เดือนเท่านั้น   คณะ
กรรมการร่างรัฐธรรมนูญได้เสนอ  ให้คณะรัฐมนตรีพิจารณาปรับปรุงแก้ไข   เมื่อ
วันที่  1  กุมภาพันธ์  2517  จากนั้นจึงส่งร่างรัฐธรรมนูญไปให้นิติบัญญัติแห่งชาติ
พิจารณาและลงมติเห็นชอบเมื่อวันที่  5  ตุลาคม  2517  และพระบาทสมเด็จพระเจ้า
อยู่หัวได้ทรงลงพระปรมาภิไธยประกาศใช้เป็นรัฐะรรมนูญเมื่อวันที่ 7 ตุลาคม 2517

เนื่องจากคณะกรรมการได้ใช้รัฐธรรมนูญฉบับ  2492  เป็นแนวทางในการ

พิจารณารัฐธรรมนูญฉบับนี้จึงวางแนวการปกครองไว้คล้ายกับรัฐธรรมนูญฉบับปี
2492  คือ  ยึดถือหลักการของ  "ระบบรัฐสภา"  เป็นหลักในการปกครอง  โดยมี
สาระสำคัญ สรุปดังนี้

รัฐสภา

ประกอบด้วย  2  สภา  คือ วุฒิสภาและสภาผู้แทนราษฎรรัฐสภาจะประชุมร่วมกัน
หรือแยกกันย่อมเป็นไปตามบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญนี้
วุฒิสภา    ประกอบด้วยสมาชิกจำนวน  100  คน ซึ่งพระมหากษัตริย์ทรงเลือกและ
แต่งตั้งจากผู้ทรงคุณวุฒิ  มีอายุไม่ต่ำกว่า  35  ปีบริบูรณ์วาระในการดำรงตำแหน่ง
คราวละ  6  ปี  ในวาระแรกเมื่อครบ  3  ปี  ให้ออกจากตำแหน่งกึ่งหนึ่งโดยวิธีจับ
สลากและได้กำหนดให้วุฒิสภามีอำนาจในการออกกฎหมายและควบคุมการบริหาร
งานของคณะรัฐมนตรีเกือบเท่ากับสภาผู้แทนราษฎร สภาผู้แทนราษฎร   ประกอบด้วย

สมาชิกซึ่งราษฎรเลือกตั้ง  มีจำนวนไม่น้อยกว่า 240 คน  แต่ไม่เกิน  300 คน  จำนวน
ของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรให้คำนวณตาม เกณฑ์  จำนวนราษฎรที่กำหนดไว้ใน
กฎหมายว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทน ราษฎรวาระในการดำรงตำแหน่งคราว
ละ  4  ปี คณะรัฐมนตรี

        ประกอบด้วยนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีอีกไม่เกิน  30 คน มีหน้าที่ในการบริหาร
ราชการแผ่นดิน  พระมหากษัตริย์ทรงตั้ง  นายกรัฐมนตรีจะต้องเป็นสมาชิกสภาผู้
แทนราษฎรและรัฐมนตรีอีกไม่น้อยกว่ากึงหนึ่งของจำนวนรัฐมนตรีทั้งหมด   จะ
ต้องเป็นสมาชิกวุฒิสภาหรือสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร  ประธานรัฐสภาเป็นผู้ลง
นามรับสนองพระบรมราชโองการตั้ง  นายกรัฐมนตรี  รัฐธรรมนูญฉบับนี้กำหนด
ไว้ว่าห้ามข้าราชการประจำดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีและสมาชิกรัฐสภาโดยเด็ดขาด
ซึ่งเท่ากับมอบอำนาจให้แก่ประชาชนอย่างเต็มที่  นอกจากนั้นรัฐธรรมนูญฉบับนี้
ยังได้วางหลักประกันสิทธิเสรีภาพของประชาชนไว้อย่างกว้างขวาง เช่น  บุคคลจะ
ไม่ถูกจับกุมหรือสอบสวน  เพื่อให้มีการฟ้องร้องเขาในคดีอาญาโดยเจ้าหน้าที่ของ
หน่วยงานเดียวกัน  เป็นต้น  ยิ่งกว่านั้นรัฐธรรมนูญฉบับนี้ยังได้ประกาศอุดมการณ์
ไว้อย่างแจ้งชัดว่ายึดมั่นใน  "การปกครองระบอบประชาธิปไตยอันจะยังผลให้เกิด
ความเป็นธรรมในสังคม  ป้องกันคุ้มครองสิทธิเสรีภาพและรักษาผลประโยชน์ของ
ประชาชนชาวไทย  โดยจะดำเนินการให้ความเหลื่อมล้ำในฐานะของบุคคลในทาง
เศรษฐกิจและสังคมลดน้อยลงและส่งเสริมให้ชาวนา  และเกษตรกรอื่นมีกรรมสิทธิ
ในที่ดินเพื่อประกอบเกษตรกรรมตามสมควร